Zenuwstelsel regulatie en veiligheid in jezelf

Zenuwstelsel regulatie en veiligheid in jezelf

De term zenuwstelsel regulatie wordt steeds vaker gebruikt. In coaching, therapie, zelfzorg en persoonlijke ontwikkeling. Veel mensen komen ermee in aanraking wanneer ze vastlopen in stress, vermoeidheid, onrust of overprikkeling.

Vaak ontstaat dan de gedachte:

“Als ik mijn zenuwstelsel maar kan reguleren, dan komt er rust.”

Maar wat betekent reguleren eigenlijk?

En wat als het zenuwstelsel niet iets is wat je moet trainen, beheersen of herstellen?

In dit artikel deel ik mijn visie op zenuwstelsel regulatie. Een visie die niet uitgaat van repareren, maar van ontmoeten. Niet van doen, maar van zijn.

Hoe het zenuwstelsel werkt

Het zenuwstelsel is geen losstaand onderdeel van ons lichaam. Het is een intelligent, gevoelig en relationeel systeem dat voortdurend reageert op wat we meemaken, intern én extern. Het staat in verbinding met de rest van je lichaam en alle innerlijke regelprogramma’s.

Het registreert:

• veiligheid en onveiligheid

• nabijheid en afstand

• tempo

• prikkels

• verwachtingen

• emoties

• en eerdere ervaringen

Wanneer iemand langdurig stress ervaart, snel schrikt, moeite heeft met ontspannen of zich voortdurend “aan” voelt staan, is dat geen teken dat er iets mis is. Het is vaak een logische reactie op een leven waarin:

• er weinig ruimte was om te voelen

• emoties niet welkom waren

• het tempo te hoog lag

• iemand veel verantwoordelijkheid droeg

• of zichzelf regelmatig moest aanpassen

Het is een reactie waarin het niet veilig was om jezelf te zijn. Je lichaam heeft dan gedaan wat het moest doen: beschermen.

Waarom “ontregeling” vaak een misleidend woord is

Het woord ontregeld suggereert dat er iets kapot is.

Dat het zenuwstelsel niet functioneert zoals het hoort.

Het klinkt alsof het zenuwstelsel verantwoordelijk is voor eerder genoemde klachten. En dat als je dan het zenuwstelsel weer kan herstellen, dat je probleem is opgelost. We bestaan alleen uit zoveel meer dan alleen ons zenuwstelsel. Er zijn zoveel meer andere invloeden dan alleen het zenuwstelsel.

Ja, het kan zijn dat je zenuwstelsel lange tijd aan staat. Dat je je alert voelt, doorgaat, je je aanpast, je het leven draagt en dat je op het punt bent dat je emmer overloopt. Dat kost ook een hoop energie.

Als je je in de diepte niet veilig voelt, onbewust bang bent dat je niet goed genoeg bent of dat je het niet goed doet, dan wil je lichaam er alles aan doen om zich wel veilig te voelen. En kan het zijn dat je systeem alert blijft. Je zenuwstelsel alert blijft. Dat is je lichaam dat je probeert te beschermen. Het gaat er niet om dat je niet veilig bent, maar dat je je niet veilig voelt.

Dat uit zich bijvoorbeeld in:

• overprikkeling

• vermoeidheid

• angst of onrust

• moeite met slapen

• emotionele gevoeligheid

• een gevoel van vervreemding van jezelf

Wat er van zenuwstelsel regulatie vaak wordt gemaakt (en waarom dat niet altijd helpt)

Er worden tegenwoordig veel tips en trucs gegeven om je zenuwstelsel te reguleren.

• technieken

• oefeningen

• stappenplannen

• “doe dit dagelijks”

• “adem zo”

• “breng jezelf hiernaartoe”

Dit soort tips kunnen zeker helpen. Maar zoals bij alles wat je doet, als je het perfect wilt doen en de controle wilt behouden, dan kan dit er juist voor zorgen dat je zenuwstelsel hier ook op reageert. Als het iets wordt wat je moet doen, dan komt het bij de lijst van dingen die je graag wilt en wat misschien niet altijd lukt. Dat kan ook zorgen voor stres.

Graag wil ik je uitnodigen om, terwijl je dit leest, even te voelen.

Eerst: het gevoel dat je alles goed wilt doen. Perfect misschien.

Hoe voelt dit? En waar voel je dit in je lichaam?

Misschien merk je dat je lichaam zich aanspant, je kaken, schouders.

En nu: het gevoel van een jong kind op ontdekking. Dat vrij en met een onbevangen blik iets nieuws bekijkt. Alles mag op haar eigen manier.

Hoe voelt dit? En waar voel je dit in je lichaam?

Misschien voelt dit lichter en vrijer, en ontstaat er ruimte.

Hoe dan ook, de energie en de gedachten achter alles wat je doet, hebben invloed op hoe je in het leven staat. Ze hebben invloed op je zenuwstelsel. En dat maakt dat je tegelijkertijd meer controle hebt dan je zou denken.

En daarmee bedoel ik juist niet dat je de mindere emoties niet mag voelen. Juist wel. Die emoties hebben een bedding nodig om er te mogen zijn. Als je volwassen bent, dan kan je die bedding voor jezelf creëren. Die bedding zorgt voor veiligheid. Veiligheid in jezelf zorgt ervoor dat je zenuwstelsel naar de ruststand kan.

Natuurgeneeskundig perspectief op het zenuwstelsel

Binnen de natuurgeneeskunde gaan we ervan uit dat klachten pas ontstaan als er een overmaat aan afvalstoffen in het lichaam aanwezig is die het lichaam als het ware blokkeert. Als die afvalstoffen in de weg gaan zitten, kan het lichaam niet meer goed functioneren.

De 4 primaire uitscheidingsorganen, de lever, de spijsvertering, de longen en de nieren, zijn in staat om afvalstoffen uit te scheiden. Maar ook de huid en de menstruatie kunnen afvalstoffen uitscheiden.

Dat betekent dat alle klachten, mentaal, emotioneel en fysiek, pas ontstaan als een of meerdere van de uitscheidingsorganen het zwaar hebben. Dit kunnen buikklachten zijn, hoofdpijn, hormonale klachten, rugklachten etc. Dit geldt dus ook voor het zenuwstelsel.

Als het zenuwstelsel klachten geeft, dan is het helpend om de daarbij horende organen te ondersteunen met bijvoorbeeld kruiden. Zo pak je de diepere oorzaak aan. Elk orgaan heeft ook weer eigen thema’s die dan vaak herkenbaar zijn in het verhaal van je eigen leven.

Longen: ruimte innemen, contact met de buitenwereld

Lever: jezelf de wereld in zetten

Nieren: basisveiligheid

Spijsvertering: prikkelverwerking

Tijdens een natuurgeneeskundig consult wordt er holistisch gekeken, naar jou op alle laagjes van wie je bent. Gericht op zelfstandigheid en blijvende verandering. Ik zeg daarmee niet dat alle klachten snel als sneeuw voor de zon verdwijnen. Maar je krijgt handvatten mee om steeds dichter bij jezelf te komen en jezelf te leren kennen. Dit neem je mee in de rest van je leven.

Natuurgeneeskundig perspectief op zenuwstelsel regulatie

Regulatie is geen techniek.

Het is een toestand die ontstaat wanneer veiligheid wordt ervaren.

Reguleren betekent niet:

• jezelf dwingen tot rust

• spanning wegwerken

• emoties oplossen

• of jezelf corrigeren

Reguleren betekent:

Leren om jezelf niet te verlaten. Om bij jezelf te blijven, te voelen wat er gebeurt en niet uit te checken.

Als een ouder die haar kind knuffelt omdat het is gevallen. Om zo het kind te laten weten dat het niet alleen is, gedragen wordt, en mag voelen.

De rol van veiligheid

Veiligheid is geen gedachte.

Het is een lichamelijke ervaring.

Je ontspant niet omdat je begrijpt dat je veilig bent of dat er niks aan de hand is, maar omdat je voelt dat het oké is. Je kunt het wel bedenken, maar het gaat juist om het voelen.

Wat kan helpen is:

aanwezigheid, vertraging, afstemming en ruimte.

Regulatie volgt dan vaak vanzelf. Niet snel of ineens, maar meer merkbaar in de kleinere dingen.

Waarom tempo zo belangrijk is

Het zenuwstelsel leert veiligheid niet door uitleg, maar door ervaring in de tijd.

Langzaam. Het kan misschien lijken alsof er niks gebeurt, maar er gebeurt dan misschien juist meer. Als het langzaam mág gaan.

Langzaam betekent:

• het lichaam kan volgen

• signalen worden opgemerkt

• grenzen worden gerespecteerd

• overspoeling wordt voorkomen

Wat juist niet gaat werken:

• forceren van emoties

• trauma’s openen zonder bedding

• jezelf nergens doorheen pushen

• jezelf willen fixen

Je bent een mens

Je bent een mens met alles wat daarbij hoort. Je bent geen project waarin je jezelf moet fixen. Je lichaam en ziel zijn zo wijs. Ik geloof dat je juist jezelf, wie je van binnen echt bent, met de wereld hebt te delen. Dat is waarvoor je bent bedoeld.

Mocht je graag ondersteuning willen vanuit de kruidengeneeskunde, dan kunnen we altijd vrijblijvend kennismaken.