In dit artikel wil ik het met jullie hebben over de lever. Over wat de lever letterlijk doet en waar de lever holistisch gezien ook voor staat. Ik zoom graag even met je uit op dit veelzijdige orgaan. Een orgaan dat past bij de zomerenergie. Wat past bij de natuurkwaliteiten warm en droog.
Je hoort tegenwoordig heel vaak dat je je lever moet ondersteunen of je lever moet detoxen. Maar onze lever is van zichzelf al ontzettend sterk en heeft een grote verantwoordelijkheid in het lichaam. Vanuit de natuurgeneeskunde is de lever één van de vier primaire uitscheidingsorganen. De andere drie zijn de spijsvertering, de longen en de nieren. Daarnaast worden de huid en bij vrouwen ook de menstruatie gezien als secundaire uitscheidingsorganen. Dit zijn de organen die helpen om je lichaam schoon en gezond te houden.
Binnen de natuurgeneeskunde is uitscheiding een belangrijk onderdeel van het kijken naar gezondheid en balans. Het lichaam is voortdurend bezig met verwerken, gebruiken en weer afvoeren van stoffen. De lever speelt hierin een belangrijke rol.
Daarom kijk ik in een consult mede naar de staat van de uitscheidingsorganen. Dat kun je natuurlijk op fysiek niveau bekijken. Heb je letterlijk klachten die te maken kunnen hebben met een bepaald orgaan? Maar je kunt ook kijken naar de mentale, emotionele en energetische laag.
Je kunt het eigenlijk op alle laagjes bekijken. En zo heeft ieder orgaan binnen de natuurgeneeskunde ook weer zijn eigen thema's. Binnen de natuurgeneeskunde kijken we naast de lichamelijke werking van een orgaan ook naar de thema's die ermee verbonden zijn. Dat is een andere laag dan de reguliere medische werking van een orgaan.
Bij de lever is dat onder andere de beweging van de zomer: naar buiten gericht zijn, jezelf kunnen delen met de wereld en je passie volgen. Maar ook grenzen aangeven en weten wat je wilt.
De lever is een heel sterk en belangrijk orgaan. Hij heeft ontzettend veel functies in het lichaam en is onder andere betrokken bij de verwerking van voedingsstoffen, de aanmaak van gal en de verwerking en afbraak van allerlei stoffen. Ook bij de verwerking van hormonen speelt de lever een belangrijke rol.
Eigenlijk kun je de lever zien als een groot verwerkingsstation. Stoffen die vanuit de spijsvertering worden opgenomen, komen via het bloed bij de lever terecht. De lever verwerkt deze stoffen verder. Sommige stoffen worden opnieuw gebruikt of opgeslagen en andere stoffen worden klaargemaakt om weer uitgescheiden te worden. De lever maakt hier heel veel keuzes.
De lever maakt ook gal aan. De gal komt uiteindelijk in de spijsvertering terecht en helpt daar onder andere bij de verwerking en opname van vetten. Via de gal worden ook de afvalstoffen zoals bilirubine naar de darmen afgevoerd en uitgescheiden.
Daarmee zie je ook weer hoe mooi alles met elkaar verbonden is. De lever en de spijsvertering werken niet los van elkaar. Wanneer de lever zijn werk doet, komen de afval stoffen uiteindelijk in de darmen terecht. Een goede werking van de spijsvertering is daarom ook belangrijk voor de verdere verwerking en uitscheiding.
Je kunt de verschillende uitscheidingsorganen eigenlijk nooit helemaal los van elkaar bekijken. Het hoort allemaal bij je lichaam.
Als je kijkt naar de vier natuurkwaliteiten, hoort de zomer bij Warm en Droog. Warm gaat over beweging, activatie en naar buiten gaan. Droog brengt daar richting, helderheid en afbakening in. En als je verder kijkt naar de cyclussen van het leven dan past de zomer ook bij de middag, bij de volwassen leeftijd en de volle maan.
De lever gaat binnen de natuurgeneeskunde onder andere over creativiteit en daadkracht. Over weten wat je wilt en dat ook naar buiten kunnen brengen. Je hebt iets in je en je wilt daar iets mee doen. Je wilt iets creëren, jezelf neerzetten of jouw passie met de wereld delen.
Wanneer de lever vanuit de natuurgeneeskundige kijk minder sterk wordt, kan het juist moeilijker worden om dit te voelen. Je kunt bijvoorbeeld minder goed weten wat je wilt. Of je hebt wel allerlei ideeën, maar het lukt minder goed om ze ook werkelijk uit te voeren en te manifisteren.
Het kan lastiger worden om jezelf neer te zetten en jezelf te delen met de wereld. Je blijft misschien meer in je hoofd zitten of stelt dingen uit. En wanneer je dit langere tijd doet, kan daar ook frustratie uit ontstaan.
De lever en gal worden vaak samen bekeken. En als ik dan kijk naar het spreekwoord gal spuwen, vind ik dat heel passend.
Het is belangrijk dat je je gal kunt spuwen. Daarmee bedoel ik natuurlijk niet dat je tegen iedereen moet gaan gillen en schreeuwen. Het gaat er juist om dat je boosheid naar buiten mag en dat je deze op een goede manier kunt uiten. Dat het niet naar binnen slaat.
Boosheid is namelijk ook een signaal. Het kan je laten zien dat er een grens bereikt is. Dat iets je raakt. Dat iets voor jou niet meer klopt en dat je het anders wilt. Hoe ga je dit voor elkaar krijgen?
Wat wil je anders?
Functionele boosheid is dan ook iets anders dan vanuit boosheid reageren en vervolgens helemaal niet meer tot een oplossing komen. Het gaat er juist om dat je kunt uitleggen wat er bij jou geraakt is. Dat je kunt aangeven waar jouw grens ligt en dat de ander dit ook kan oppakken en begrijpen. Boosheid geeft je juist de kracht om dit te doen.
Kun je voelen wanneer een grens bereikt is? En kun je die grens ook aangeven?
Wanneer dat steeds moeilijker wordt, of wanneer je dingen telkens uitstelt en je boosheid naar binnen richt, kan dat binnen de natuurgeneeskundige benadering een interessant thema zijn om naar te kijken.
De lever is een heel sterk orgaan. De lever heeft namelijk een groot vermogen om zichzelf te herstellen. Wanneer een deel van de lever wordt verwijderd, kan het resterende leverweefsel weer aangroeien.
Dat zegt ook iets over hoe vitaal dit orgaan is en hoe groot het zelf herstellend vermogen is.
De lever heeft ontzettend veel belangrijke functies in het lichaam. Hij verwerkt voedingsstoffen, maakt gal aan en is betrokken bij de verwerking en afbraak van allerlei stoffen. Ook bij de verwerking van hormonen speelt de lever een belangrijke rol.
Het is dus ook helemaal niet nodig om voortdurend bezig te zijn met het detoxen van je lever. Je lever is iedere dag zelf al bezig met verwerken en uitscheiden. Soms is het zelfs schadelijk om te gaan detoxen zonder begeleiding als je lever en darmen ( en de rest van je lichaam) hier niet sterk genoeg voor zijn. Het zou dan juist kunnen zijn dat je (meer) klachten gaat ervaren na een detoxkuur. Wat je wel zelf kunt doen, is je lichaam ondersteunen met een gezonde leefstijl en voeding die bij jou past.
Tijdens een consult kijk ik natuurlijk veel uitgebreider naar de lever en naar wat er bij jou speelt. Maar er zijn ook dingen die je zelf kunt doen om je lever te ondersteunen, los van de kruidengeneeskunde.
Een eerste mooie manier is om te kijken naar voeding.
Bittere voeding wordt binnen de natuurgeneeskunde traditioneel verbonden aan de lever en de gal. Denk bijvoorbeeld aan spruitjes, witlof, rucola en andere bittere groenten.
En misschien houd je daar helemaal niet van. Ik hoor regelmatig dat mensen zeggen: bahh spruitjes! Al hoeft dit niks te maken te hebben met hoe sterk of zwak je lever is.
Ook gezonde vetten zijn belangrijk. Denk daarbij vooral aan omega 3. Omega 6 en 9 krijgen we via onze voeding over het algemeen al voldoende binnen.
Omega 3 kun je bijvoorbeeld uit vette vis halen, maar ook uit visolie of algenolie. Ook wal(noten) zijn een mooie plantaardige bron van omega 3. Of je kunt bijvoorbeeld in de ochtend een scheutje lijnzaadolie door je yoghurt doen.
Lijnzaadolie bevat ALA, een vorm van omega 3 die je lichaam kan omzetten in andere omega 3-vetzuren. Die omzetting gaat alleen niet bij iedereen even goed. Wanneer je specifiek EPA en DHA wilt binnenkrijgen, zijn vette vis, visolie of algenolie een makkelijkere bron.
Wanneer je lijnzaadolie ( of een andere olie met veel omega 3) gebruikt, is het wel belangrijk om het flesje goed dicht te draaien en in de koelkast te bewaren. Deze olie oxideert namelijk vrij snel.
Wanneer je de lever eens vanuit verschillende lagen wilt bekijken, kun je jezelf een aantal vragen stellen.
Op fysiek niveau: hoe reageer ik op vet voedsel? En hoe is mijn ontlasting? Zijn er veranderingen die mij opvallen?
Op psychisch en emotioneel niveau: ben ik vaak geïrriteerd, gefrustreerd of boos? En mag die boosheid er eigenlijk zijn?
Op sociaal niveau: kan ik mijn grenzen voelen? Kan ik ze aangeven? En lukt het me ook om ze te bewaken?
Op spiritueel niveau: wat zijn mijn idealen? Wat wil ik eigenlijk met mijn leven? En hoe geef ik vorm aan datgene wat voor mij belangrijk is?
Het gaat daarbij steeds om het totaalplaatje. Eén los signaal vertelt je eigenlijk nooit het hele verhaal. Dit is puur om eens te kijken en voelen hoe het voor jouw is.
Een gezonde lever kan binnen deze natuurgeneeskundige benadering goed oplossingen vinden. Je ziet mogelijkheden en is creatief. Je kunt iets nieuws bedenken en vervolgens ook in beweging komen om er iets mee te doen.
En daar komt de galblaas weer om de hoek kijken. De lever heeft het idee of de creatie en de galblaas zorgt weer voor een stukje daadkracht om dit ook werkelijk te doen. Als dit minder goed loopt, kan dit juist veranderen in frustratie. Je weet misschien wel wat je wilt, maar je doet het vervolgens toch niet. Of je voelt dat er iets in je zit wat je graag wilt delen, maar je houdt jezelf tegen.
Dan kun je jezelf afvragen: waar houd ik mezelf tegen? Wat wil er eigenlijk naar buiten? En wat heb ik nodig om daar weer beweging in te krijgen?
Wat goed is voor je lever, is misschien uiteindelijk ook heel simpel: doe waar je goed in bent en wat je werkelijk gelukkig maakt.
En dat klinkt misschien makkelijker dan het is.
In onze maatschappij kunnen we natuurlijk ook gewoon aan het werk omdat het "moet. We hebben verantwoordelijkheden, afspraken en dingen die gedaan moeten worden. Dat hoort ook bij het leven. Maar juist wanneer je langere tijd alleen maar bezig bent met wat moet, kan het zijn dat je steeds minder ruimte voelt voor wat jij zelf wilt doen.
Wat maakt jou enthousiast?
Waar krijg je energie van?
Wat vind je leuk?
Waar ben je goed in?
En hoeveel ruimte geef je daar eigenlijk aan?
Dat hoeft helemaal geen groot levensdoel te zijn. Het kan ook iets kleins zijn. Een creatieve hobby, iets nieuws leren, tijd maken voor iets waar je blij van wordt of eindelijk dat idee uitvoeren dat al maanden in je hoofd zit. Als jij er maar energie van krijgt.
Kom je er alleen niet uit en zou je graag ondersteuning willen? Ik kijk graag met je mee naar het complete plaatje.