Wat is natuurgeneeskunde?

Wat is natuurgeneeskunde?

Natuurgeneeskunde kijkt vanuit een holistische visie op gezondheid, waarin de mens onderdeel is van de natuur. Niet los ervan, niet erboven, maar er middenin. Gezondheid wordt niet gedefinieerd als de afwezigheid van klachten, maar als het vermogen om in beweging en balans te blijven, ondanks alles wat er in en om ons leven gebeurt.

Binnen de natuurgeneeskunde wordt niet alleen gekeken naar wat er aan de hand is, maar vooral naar hoe iemand met het leven omgaat. Hoe het lichaam reageert op belasting, hoe emoties worden verwerkt, hoe gedachten doorwerken en hoe energie stroomt of vastloopt. Alles staat met elkaar in verbinding en beïnvloedt elkaar voortdurend.

Klachten zijn dan ook signalen van het lichaam. Ze laten zien dat ergens in het systeem de natuurlijke balans onder druk is komen te staan en vraagt zo om aandacht.

De mens als onderdeel van de natuur

Een belangrijk uitgangspunt binnen de natuurgeneeskunde is dat de mens natuur is en samen leeft met de aarde. Dezelfde wetten die gelden in de natuur: ritme, cycli, opbouw en afbraak werken ook in ons lichaam en innerlijke zijn. Het makkelijkste voorbeeld hiervan zijn de seizoenen: de lente, de zomer, de herfst en de winter.

Net zoals de natuur de seizoenen kent, kent ook de mens periodes van:

• groei en expansie

• activiteit en expressie

• vertraging en loslaten

• rust en herstel

Wanneer er in deze natuurlijke cyclus wordt meebewogen met de uitnodiging van elk seizoen, blijft het systeem in balans. Elk seizoen heeft een functie en is nodig voor ons bestaan. Zonder deze cyclus kan de wereld niet bestaan zoals we die kennen. Wanneer iemand zich verzet tegen deze ritmes, raakt het lichaam uitgeput en ontstaan klachten.

Tegen de eigen natuur in leven kost veel energie. Het maakt dat je niet volledig in je kracht kunt staan. Het lichaam kan dan klachten laten zien in een poging om te vertellen wat het nodig heeft.

Holistisch kijken: het geheel begrijpen

Binnen de natuurgeneeskunde wordt holistisch gewerkt. Dat betekent dat een klacht nooit los wordt gezien van de rest van het leven.

Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar:

• het fysieke lichaam

• emoties en gevoelsleven

• mentale patronen en overtuigingen

• energetische belasting

• leefstijl en omgeving

• levensfase en levensgeschiedenis

Er wordt gekeken naar alle lagen van het mens-zijn: mentaal, emotioneel, fysiek, en energetisch omdat ze niet los van elkaar staan.

Gezondheid, ziekte en genezing

Gezondheid

Gezondheid betekent binnen de natuurgeneeskunde het vermogen om zelfstandig en effectief te reageren op prikkels, met zo min mogelijk energieverlies en in samenhang met het geheel. Het gaat niet om altijd fit zijn of nergens last van hebben, maar om balans: het vermogen om mee te bewegen met wat het leven vraagt en daarna ook weer te herstellen.

Een gezond systeem kan omgaan met:

• stressvolle periodes

• emotionele gebeurtenissen

• fysieke belasting

• veranderingen in ritme of omgeving

Bijvoorbeeld:

Een kind is aan het spelen met een rode auto. Een ander kind pakt het af. Dan kan een kind op meerdere manieren reageren.

Het kind kan zijn grens aangeven door te zeggen: “Geef het terug, ik was daarmee aan het spelen.” Waarna het andere kind dit begrijpt en de auto meteen teruggeeft.

Of het kind kan er niks van zeggen en ander speelgoed pakken.

Of het kind kan gaan huilen en wijzen, waardoor er een volwassene bij komt die uitlegt dat er moet worden gedeeld.

In het eerste voorbeeld, waarbij het kind zijn grens aangeeft en de auto terugkrijgt, zie je dat hij hier zelfstandig mee omgaat. Door op deze manier te reageren krijgt hij zijn auto terug en gaat hij er op een veerkrachtige manier mee om. Het kost hem geen moeite om zijn grens aan te geven, en de ander weigert ook niet om de auto terug te geven, waardoor het een hele effectieve actie is geweest.

Bij het tweede voorbeeld, waar het kind niks zegt en zijn grens wordt overschreden, is het hem niet gelukt om deze situatie effectief en zelfstandig op te lossen. Als we ervan uitgaan dat ook dit kind het niet leuk vond dat de auto werd afgepakt, zie je dat het kind hier uit verbinding gaat met de omgeving, met zichzelf en met het geheel.

In het derde voorbeeld zie je dat het kind wel van zich laat horen zodra de grens over is gegaan, maar dat het niet lukt om dit zelfstandig op te lossen. Een volwassene komt erbij. Dit kan in een situatie energie kosten, omdat het kind dit bijvoorbeeld nog spannend vindt of het nog niet heeft geleerd.

En het zou in eenzelfde situatie ook zomaar kunnen zijn dat het kind de rode auto af wil pakken, maar het niet doet omdat het voelt dat het andere kind dit niet accepteert, en hij het met afpakken niet voor elkaar zou krijgen.

Even als sidenote: dit is een voorbeeld van hoe het kán gaan. Daar zit absoluut geen goed of fout in, en ook geen oordeel over hoe een kind reageert. Kinderen zijn, net als volwassenen, altijd lerend en dat is ook helemaal de bedoeling van het leven.

Gezondheid is dus geen statische toestand, maar een dynamisch proces waarin het lichaam steeds opnieuw afstemt, corrigeert en herstelt. Dit was even een heel praktisch voorbeeld, maar het geldt op alle niveaus: mentaal, emotioneel, fysiek en energetisch.

Ik zal ter verduidelijking nog een voorbeeld geven op fysiek niveau.

Bijvoorbeeld: stel dat iemand iemand ziek word. Dan kan diegene daar op verschillende manieren op reageren.

De persoon kan invoelen en merken dat ze zich niet helemaal fit voelt, en dat ze bijvoorbeeld een beetje opgezette klieren krijgt. Ze besluit halverwege de dag te stoppen met werken en even rust te nemen. Ook de volgende dag neemt ze nog rust. In die tijd heeft het lichaam de ruimte gehad om te herstellen, waardoor het niet heeft doorgezet. Ze voelt zich fit en gaat de volgende dag weer aan het werk.

In het tweede voorbeeld voelt de persoon op de achtergrond wel dat ze niet helemaal fit is. Ze is druk bezig op het werk en gaat daar compleet in op. De volgende dag is ze snotterig, maar kiest er toch voor om naar het werk te gaan. Twee dagen later heeft ze een keelontsteking en hoge koorts. Ze blijft een week thuis om op te knappen en herstelt daarna goed.

Een ander persoon voelt zich snotterig. Ze weet dat ze snotterig is, maar dat is bijna elke maand zo. Ze is het gewend en gaat gewoon door met haar werk.

In het eerste voorbeeld heeft de vrouw effectief en zelfstandig gereageerd door rust te nemen wanneer ze dat nodig had, waardoor het lichaam genoeg tijd had om te herstellen zonder dat de griep helemaal doorzette.

In het tweede voorbeeld heeft de vrouw ervoor gekozen om door te gaan terwijl haar lichaam rust nodig had. Daarna heeft het lichaam zelfstandig en effectief gereageerd en is het lichaam goed hersteld.

In het derde voorbeeld zie je dat de vrouw bijna chronisch verkouden is en dat het niet meer lukt om zelfstandig en effectief te reageren. Het herstel heeft meer nodig.

Sidenote: dit is ook echt weer een voorbeeld, zodat je snapt wat ik bedoel met de manier van omgaan met prikkels. Er is geen goed of fout en er zijn nog veel meer mogelijkheden.

Ziekte

Ziekte ontstaat wanneer het systeem onder druk komt te staan. Wanneer het lichaam langdurig harder moet werken om te compenseren, of wanneer herstel niet meer vanzelf plaatsvindt.

In het begin kan het lichaam heel veel opvangen. Het past zich aan, compenseert en probeert balans te bewaren. Maar wanneer deze belasting te lang aanhoudt, raken de reserves op. Het lichaam gaat dan duidelijker signalen afgeven.

Bijvoorbeeld: hoofdpijn die eerst af en toe aanwezig is, maar steeds vaker terugkomt. Vermoeidheid die niet meer verdwijnt na een nacht slapen. Spijsverteringsklachten die blijven, ook al eet je “gezond”.

Wanneer het lichaam langere tijd moet compenseren dan is dat niet zonder gevolgen. Het heeft invloed op de rest van je systeem.

In zulke gevallen zijn vaak één of meerdere uitscheidingsorganen verzwakt en is ondersteuning nodig. Deze organen spelen een rol in het afvoeren van afvalstoffen en dragen bij aan het herstellen van balans.

Binnen de natuurgeneeskunde wordt ziekte daarom niet gezien als iets dat “weg moet”, maar als een teken van disbalans. Een signaal dat het lichaam aangeeft dat het op deze manier niet verder kan zonder ondersteuning. Het is ook niet in één keer ontstaan. Vaak zijn er al eerder kleine signalen geweest, die steeds groter werden tot het moment dat je er echt niet meer omheen kunt.

Genezing

Genezing is het proces waarin het lichaam opnieuw wordt ondersteund in zijn natuurlijke vermogen om te herstellen. Dit vraagt tijd, aandacht en afstemming. Het lichaam heeft ruimte nodig om te verwerken wat zich heeft opgebouwd, zowel fysiek als op mentaal, emotioneel en energetisch niveau.

Herstel verloopt zelden in één rechte lijn. Klachten verdwijnen niet altijd van de ene op de andere dag, maar veranderen vaak geleidelijk, in lagen. Soms wordt eerst duidelijker wat er speelt, voordat er echt verlichting ontstaat.

Bijvoorbeeld: iemand die lange tijd over de eigen grenzen is gegaan, kan tijdens het herstel eerst meer vermoeidheid ervaren. Of emoties voelen die lange tijd op de achtergrond zijn gebleven. Dit betekent niet dat het slechter gaat, maar dat het lichaam eindelijk ruimte krijgt om los te laten wat vast heeft gezeten.

Het kan bijvoorbeeld zijn dat iemand die altijd over zijn grenzen gaat, nu gaat aangeven wat diegene nodig heeft. Dit proces kost veel energie, omdat het ook samen kan gaan met een innerlijk proces: voor zichzelf willen kiezen omdat diegene het niet meer trekt, versus de ander niet willen teleurstellen, en de verwachting die de buitenwereld heeft doordat diegene altijd over zijn grenzen is gegaan.

Genezing binnen de natuurgeneeskunde gaat daarom niet alleen over het verminderen van klachten, maar over het herstellen van balans, beweging en samenhang in het geheel. Zodat het lichaam op termijn weer zelf kan reguleren, in plaats van steeds te moeten compenseren. Dit gaan dan ook samen met een intern proces in de eigen beleefwereld.

Het zelfgenezend vermogen

Ieder mens beschikt over een zelfgenezend vermogen. Dit vermogen zorgt ervoor dat het lichaam:

• prikkels kan verwerken

• afvalstoffen kan uitscheiden

• balans kan herstellen

• zich kan aanpassen aan veranderende omstandigheden

Wanneer dit vermogen wordt overbelast, bijvoorbeeld door stress, emotionele druk, langdurige overprikkeling of het onderdrukken van klachten ontstaan symptomen.

Natuurgeneeskunde richt zich niet op het overnemen van dit proces, maar op het vrijmaken en ondersteunen ervan. Wat gebeurt er, en wat heeft de mens nodig op alle lagen, dus weer op mentaal, emotioneel, fysiek en energetisch niveau.

De vier natuurkwaliteiten als basis

Een belangrijk denkkader binnen de natuurgeneeskunde is dat van de vier natuurkwaliteiten. Deze kwaliteiten beschrijven de bewegingen die de mens en de natuur maken, geen vaste persoonlijkheidstrekken. Je ziet de bewegingen van de vier natuurkwaliteiten weer terug op elk niveau: mentaal, emotioneel, sociaal, fysiek en energetisch.

Er zijn twee assen waarop wordt bewogen: de as warm ↔ koud en de as vocht ↔ droog. Dit zijn tegenovergestelde assen en kunnen daardoor niet tegelijk volledig aanwezig zijn. Wel zijn er veel verschillende gradaties mogelijk.

Iedere mens draagt alle vier kwaliteiten in zich. Gezondheid ontstaat wanneer deze kwaliteiten vrij kunnen bewegen en elkaar in evenwicht houden. Na regen komt zonneschijn. Na de nacht volgt de dag.

Warm

Bij de natuurkwaliteit warm gaat de energie naar buiten, naar boven. Er is actie, versnelling en beweging. Warm is extravert.

Koud

Bij de natuurkwaliteit koud zie je juist vertraging en terugtrekking. De beweging is naar binnen en naar de diepte gericht. Koud is rustig en introvert.

Vocht

Bij de natuurkwaliteit vocht past het verbindend vermogen, meebewegen en samenvloeien. Het gaat om uitbreiding, verzachting en en/en, vaak zonder duidelijke grenzen.

Droog

Bij de natuurkwaliteit droog passen concentratie, structuur en het kleiner maken. Het gaat om scheidend vermogen, of/of-denken en logisch redeneren.

Deze kwaliteiten zijn geen goed of fout, en ook niet iets wat je “hebt” of “bent”. Ze beschrijven hoe energie en processen zich bewegen. Wanneer één kwaliteit langdurig overheerst of juist tekortkomt, raakt het systeem uit balans. Dat kan zich uiten in fysieke, emotionele of mentale klachten.

Binnen de natuurgeneeskunde wordt daarom niet gestreefd naar één ideale toestand, maar naar bewegingsvrijheid tussen deze kwaliteiten, afgestemd op waar iemand het meest energie van krijgt. Iedereen heeft een uniek plekje op elke as, en dat vormt uiteindelijk iemands temperament.

Je kunt hier verder lezen als je meer wilt weten over de 4 natuurkwaliteiten en temperamenten.

Cyclisch leven en natuurlijke ritmes

De natuur beweegt cyclisch, en de mens beweegt daarin mee. In elke cyclus zie je de vier natuurkwaliteiten weer terugkomen. Bijvoorbeeld:

• dag en nacht; ochtend, middag, avond en nacht

• de seizoenen; lente, zomer, herfst, winter

• hormonale cycli; folliculaire fase, ovulatiefase, luteale fase, menstruatiefase

• levensfasen; kindertijd, volwassenheid, midlife, grijs en wijs

Wanneer iemand structureel rust overslaat, signalen negeert of altijd in actie blijft, raakt het lichaam uitgeput. Natuurgeneeskunde nodigt uit om opnieuw af te stemmen op het natuurlijke ritme van het leven. En het eigen unieke ritme dat per mens verschillend is.

Wat is het verschil tussen reguliere zorg en natuurgeneeskunde?

Reguliere zorg en natuurgeneeskunde vertrekken vanuit verschillende uitgangspunten, maar delen hetzelfde doel: het ondersteunen van gezondheid. Ze kijken alleen vanuit een ander perspectief naar wat gezondheid, ziekte en herstel betekenen.

De reguliere zorg richt zich vooral op:

• het stellen van diagnoses

• het behandelen of onderdrukken van symptomen

• acute, levensbedreigende en medisch noodzakelijke situaties

• snelle oplossingsgerichte klachtenbestrijding

Deze benadering is van grote waarde bij spoed, ernstige aandoeningen, operaties, infecties en situaties waarin snel ingrijpen nodig is. Diagnostiek, medische kennis en specialistische behandelingen zijn hierin onmisbaar en levensreddend. Elk deel van het menselijk lichaam heeft zijn eigen specialisaties; specialisaties waar ze heel goed in zijn en alles van af weten. Dit gaat dan om een bepaalt deel van het lichaam, los van het geheel en de rest van het lichaam.

De natuurgeneeskunde richt zich meer op:

• samenhang en onderliggende oorzaken

• ondersteuning van het hele systeem

• herstel en balans op de lange termijn

• de wijsheid en rode draad van iemand zelf

Hierbij wordt niet alleen gekeken naar wat er misgaat, maar naar hoe het lichaam functioneert als geheel. Klachten worden gezien als signalen die iets vertellen over belasting, disbalans of vastgelopen processen in het lichaam, op fysiek, emotioneel, mentaal of energetisch niveau.

Doordat je naar het geheel van de mens kijkt, is er veel tijd nodig voor uitgebreide gesprekken om naar diegene te luisteren. Iemands eigen ervaring en wijsheid zijn belangrijk. De cliënt kent zichzelf het beste. Bij langdurige klachten past hier geen quick fix.

Hoe langer een klacht bestaat, hoe meer tijd herstel vraagt. Binnen de natuurgeneeskunde wordt vaak gewerkt met een globale richtlijn: voor elk jaar dat een klacht aanwezig is, wordt gemiddeld drie maanden hersteltijd aangehouden, plus één extra maand. Heb je bijvoorbeeld drie jaar last van hardnekkige hoofdpijn, dan kan herstel ongeveer zes maanden vragen. Dit verschilt per persoon. Resultaten ontstaan meestal geleidelijk en niet van de ene op de andere dag.

Dit betekent niet dat het één beter is dan het ander. Integendeel: in veel situaties kunnen deze benaderingen elkaar juist aanvullen.

Waar reguliere zorg vaak antwoord geeft op de vraag “wat is het?”, stelt natuurgeneeskunde aanvullend de vraag  “wat heeft dit lichaam nodig om weer in balans te komen?”

Bijvoorbeeld:

Bij aanhoudende hoofdpijn kan regulier onderzoek uitsluiten dat er iets medisch ernstigs aan de hand is. Dat kan veiligheid en duidelijkheid geven. Wanneer de klachten echter blijven bestaan, kan natuurgeneeskunde verdieping bieden door te kijken naar de uitscheidingsorganen, leefstijl, stressbelasting, hormonale invloeden, voeding, emotionele spanning of langdurige overbelasting, enzovoort.

Op die manier ontstaat er ruimte om niet alleen symptomen te onderdrukken, maar ook het herstelvermogen van het lichaam te ondersteunen.

Samenwerking

Binnen de natuurgeneeskunde wordt reguliere medische zorg niet uitgesloten. Bij ernstige, aanhoudende of onverklaarde klachten blijft het belangrijk om een arts of andere zorgprofessional te raadplegen.

Natuurgeneeskunde kan daarnaast een waardevolle aanvulling zijn, vooral wanneer:

• klachten niet op zichzelf lijken te staan

• onderzoeken weinig verklaren, maar het lichaam wel blijft signaleren

• iemand bereid is om breder te kijken dan alleen de klacht

In die zin gaat natuurgeneeskunde niet over het vervangen van reguliere zorg, maar over het verdiepen van het herstelproces, met aandacht voor het geheel van de mens.